Doeners leren doen



Sinds twee maanden maak ik als stagiaire deel uit van het turquoise-paarse team hoog in de toren: ik ben een Dropper, een Dropje. Wat het ook mag zijn, ik ben lekker ondergedompeld in de watertoren. De uitgangspunten van Bureau Drop ken ik ondertussen al goed (op een rond kantoor krijg je alles mee) en ik zie ze in elke opdracht terug. Wij willen er voor zorgen dat praktijk en leren elkaar versterken en wij willen mensen zelf verantwoordelijk maken voor hun leerproces. Deze uitgangspunten bleken in de eerste opdracht waar ik mij mee mocht bemoeien ook heel bruikbaar. Wij mochten de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) opleiding verpleegkunde van het ROC Midden Nederland helpen om een curriculumomslag concreet te maken. Afgestudeerde MBO’ers en zorgprofessionals zijn enorm in de trek in Nederland. Doeners zijn nodig, dus een aantrekkelijke opleiding bieden waar zij trots op kunnen zijn is essentieel.

Vele gesprekken werden gevoerd. Het UMC Utrecht en het ROC Midden Nederland werken nauw samen bij de opleiding, dus beide partijen werden op de hoogte gehouden en flink ondervraagd door ons. Ook organiseerden we een studentensessie om input van de studenten te krijgen. Wat opviel was hoe gemotiveerd deze groep was. Ze willen veel, ze kunnen veel, maar de opleiding haalt nog niet alles uit ze wat in ze zit. In het onderwijs zijn enorm veel mogelijkheden en kansen en daarom ook veel keuzes om te maken. Wat werkt nou in deze situatie, wie betrekken we erbij en hoe maken we het praktisch? Om kaders te schetsen stelden we in overleg met de betrokkenen allereerst kernprincipes: de praktijk moet altijd leidend zijn, alles moet zinnig zijn, de studenten moeten inzicht hebben in hun eigen leerproces en er moet ruimte zijn voor constante groei.

Een leidende praktijk

De eerste boodschap die wij willen uitdragen is: alles wat je doet, is gelinkt aan de praktijk. De opleiding leent zich hier perfect voor: de studenten leren vier dagen per week in de praktijk en één dag op school. Gedurende een week komen zij waardevolle praktijksituaties tegen waar zij heel veel van leren. Waar de studenten nu op de lesdag vooral verpleegtechnische handelingen leren, moet er ruimte komen voor een stukje reflectie op de praktijk en voor het bouwen op die praktijk. Daarom introduceerden wij het idee van workshops. Tijdens de lessen leren de studenten theorie en vaardigheden, tijdens de workshops houden zij zich bezig met praktijksituaties en het gedrag van een verpleegkundige daarin.

Zinnig bezig zijn

Alles wat je doet, draagt bij aan het doel en heeft meerwaarde voor jou. Een uitdaging waar de opleiding graag in wilde duiken, was een gebrek aan het flexibel kunnen inrichten van het leerproces. De studenten hebben zeer verschillende achtergronden (de één al een carrière er op zitten, de ander komt rechtstreeks van de HAVO) en lopen op verschillende plekken stage. Als zij iets al kunnen, moeten zij de kans krijgen om dit te laten toetsen zodat zij dit op stage mogen inzetten. Parallel hieraan raden wij aan dat lessen niet verplicht zijn. Als een student al aantoonbare kennis heeft over een onderwerp, moet deze de kans krijgen om iets anders te doen. Met een breed aanbod van e-learnings van het UMC Utrecht en van ExpertCollege zijn er genoeg opties om deze tijd nuttig te besteden.

Inzicht in het leerproces

Je snapt waarom je wat moet kunnen en hoe het past in je leerproces. Misschien wel de belangrijkste stap voor de opleiding, is om er een duidelijker verhaal van te maken. Het zijn van een verpleegkundige kan omvat worden in 16 werkprocessen zoals het opstellen van een verpleegplan of het afnemen van een anamnese. Door deze 16 werkprocessen in modules aan te bieden en elk blok op twee of drie te focussen, is het voor de studenten altijd duidelijk waar zij mee bezig zijn en wat zij aan het einde van het blok moeten kunnen. Bonus is dat in de toekomst, als andere opleidingen ook modulair onderwijs aan gaan bieden, men zelf kan kiezen tussen verschillende modules!

Constant groeien

Je kunt tijdens je opleiding niet klaar zijn met leren, en wanneer je het werkveld binnenstapt als afgestudeerde ben je (gelukkig 😉 ) nog steeds niet uitgeleerd. Zowel om inzicht te bieden in het leerproces als om constante groei te stimuleren, adviseren wij rubrics te gebruiken. Van de 16 werkprocessen kunnen rubrics gemaakt worden en hebben wij een stapje gemaakt in het invullen hiervan. De rubrics beschrijven gedrag, kennis en vaardigheden op het niveau van een beginner, een gevorderde, een bekwame en een expert. De student krijgt in de workshops tijd om na te denken over waar zij nu staan en waar zij heen willen.  

Enthousiaste medewerkers, enthousiaste docenten, enthousiaste studenten. En nu zijn de eerste kaders gezet voor een enthousiasmerende opleiding! De kaders van het plan heb je kunnen lezen maar natuurlijk is ons advies een stuk groter dan dat. Een stappenplan, een ingevuld plan voor het eerste jaar en een stapel werkdocumenten waar de docenten en werknemers mee aan de slag kunnen liggen klaar. Met deze plannen kunnen we doeners leren doen wat ze het liefst doen: doen!